Composttoilet: wat is dat en hoe werken ze?
Een composttoilet is de hoogste klasse van scheidingstoiletten. Anders dan een klassiek droogscheidingstoilet is het ontworpen voor langdurig gebruik en vindt er in het reservoir voor vaste stoffen een soort compostering plaats met substraat en uitwerpselen. Het werkt, zoals alle scheidingstoiletten, volgens het droogprincipe. Evenzo wordt de urine gescheiden van de vaste stoffen en opgevangen in twee aparte reservoirs. Hiervoor zorgt het ingebouwde scheidingselement. Voor de constante droging en dus lange gebruiksduur zorgt de ingebouwde ventilator, evenals de aangesloten afvoerslang. Deze combinatie houdt de uitwerpselen in het reservoir voor vaste stoffen droog en geurvrij. Om dit model correct te laten functioneren, moet de ventilator constant in bedrijf zijn. Om deze reden is dit model scheidingstoilet bedoeld voor vaste installatie, omdat er een stroomaansluiting nodig is.
Composttoilet of klassiek scheidingstoilet – wat is het verschil?
Een composttoilet is een type scheidingstoilet, maar dan wel de hoogste klasse ervan. Elk toilet werkt volgens het droogprincipe en heeft een scheidingselement dat de urine van de fecaliën scheidt. Een verschil tussen de twee modellen is de gebruiksduur waarvoor het droogtoilet is ontworpen. Een traditioneel droogscheidingstoilet is bedoeld voor kortstondig gebruik en is slechts voor enkele dagen ontworpen, terwijl een toilet met composteringsfunctie is bedoeld voor langdurig gebruik en, afhankelijk van het model, een gebruiksduur heeft van tot wel 6 weken. Bij onze Nature’s Head bijvoorbeeld spreekt men van 60-80 gebruiken door twee personen, wat overeenkomt met deze gebruiksduur. Een ander verschil is dat composttoiletten absoluut een ventilator en een afvoerslang nodig hebben om correct en geurvrij te functioneren. Deze ventilator moet tijdens het gebruik van het toilet ononderbroken draaien, alleen zo is een constante droging van de fecaliën gegarandeerd. Een klassiek scheidingstoilet kan ook met een ventilator worden gebruikt, maar deze is niet strikt noodzakelijk en heeft niet zo'n groot nut. Een ander groot verschil is dat scheidingstoiletten een zak in het reservoir voor vaste stoffen hebben. Hierin worden de uitwerpselen opgevangen en met de hand bedekt met strooisel. Bij composttoiletten bevindt zich in plaats van de zak een ingebouwd roerwerk. Dit transporteert bij bediening het verse strooisel naar boven en bedekt de uitwerpselen er automatisch mee. Doordat bij dit type droogtoilet de fecaliën langer in het opvangreservoir blijven, vindt er voorcompostering plaats. Beide varianten kunnen worden geleegd bij het restafval of op de eigen composthoop.
Waarom overstappen op een composttoilet?
De overstap op een composttoilet in de camper, mobilhome of tiny house brengt veel voordelen met zich mee. Het grootste aspect is waarschijnlijk dat het milieuvriendelijk is en de uitwerpselen bij correcte leging weer in de natuurlijke kringloop kunnen worden teruggebracht. Een tweede voordeel is dat men met dit droogscheidingstoilet autonoom is, omdat men niet, zoals bij een chemisch toilet, afhankelijk is van een afvalstation. Doordat het toilet zonder vloeistof en chemicaliën werkt en het eindresultaat in het reservoir voor vaste stoffen droog is, kan men dit zonder bezwaar bij het restafval weggooien. Leegt men het toilet thuis, dan kan men het substraat op de composthoop doen, zodat men dit met ander tuinafval kan composteren en waardevolle humus verkrijgt, die als meststof kan worden gebruikt. De urine kan in het rioolputje, in het toilet of thuis in de tuin – eveneens als meststof – worden afgevoerd. Een ander voordeel, dat samenhangt met het bovenstaande, is de lange gebruiksduur van het toilet. Door de constante droging en scheiding van urine en vaste stoffen kan men, afhankelijk van het model, een gebruiksduur van tot wel 6 weken bereiken. Pas dan moet het droogtoilet met scheidingselement worden geleegd en opnieuw met strooisel worden gevuld. Belangrijk om te vermelden is ook dat de lopende kosten zeer laag zijn, omdat men behalve strooisel geen toevoegingen nodig heeft voor het gebruik.
Waarom zijn er hier nauwelijks composttoiletten?
Composttoiletten worden gebruikt wanneer er geen riool- of wateraansluiting aanwezig is. In Nederland bevindt zich standaard in elk huis zo'n aansluiting, waardoor er een normaal toilet is geïnstalleerd. Wil men echter een toilet in zijn tuin, tuinhuis of tiny house gebruiken en heeft men daar geen aansluiting voor afvalwater of op het riool, dan is dit hoogwaardigere scheidingstoilet uitstekend geschikt.
Zijn scheidingstoiletten in huis hygiënisch?
Ja, scheidingstoiletten, droogscheidingstoiletten of composttoiletten zijn net zo hygiënisch als een traditioneel toilet met aansluiting op het riool. Net als bij het vertrouwde toilet komt men op geen enkel moment, noch tijdens het toiletbezoek, noch daarna, in contact met de uitwerpselen. Het ingebouwde scheidingselement zorgt ervoor dat al tijdens het gebruik de urine wordt gescheiden van de vaste bestanddelen en wordt opgevangen in twee aparte reservoirs. Door deze scheiding is een hygiënische afvoer van urine en ontlasting mogelijk. De vloeistof die in het urinereservoir wordt verzameld, kan vervolgens in het rioolputje of in de eigen tuin worden afgevoerd. Verdun je de urine, dan is het een uitstekende, ecologische meststof voor niet-eetbare planten. De fecaliën worden verzameld in het reservoir voor vaste stoffen. Bij eenvoudige scheidingstoiletten bevindt zich in dit opvangreservoir meestal een zak, bij composttoiletten een roerwerk. Na het toiletbezoek worden, bij een klassiek droogscheidingstoilet, de fecaliën bedekt met substraat, zodat alles geurvrij blijft. Heeft men een toilet met roerwerk, dan moet men dit na het toiletbezoek bedienen. Door de bediening wordt vers strooisel naar boven getransporteerd en worden de uitwerpselen afgedekt. Is de zak of het reservoir vol en heeft het zijn volume bereikt, dan kan men het gebruikte strooisel in een vuilniszak bij het restafval weggooien. Bevindt zich geen zak in de jerrycan, dan moet het substraat eerst in een vuilniszak worden overgeheveld voordat men het bij het restafval kan weggooien. Een milieuvriendelijk alternatief is dat het gebruikte strooisel op de eigen composthoop wordt gedaan. Zo kan men de uitwerpselen composteren en de natuurlijke kringloop behouden.
Waarom een composttoilet voor een huis?
Composttoiletten zijn in tegenstelling tot klassieke toiletten milieuvriendelijk en tegelijkertijd geurvrij. Dagelijks wordt per toiletbezoek 6-9 liter schoon water met voedingsstoffen doorgespoeld. De herverwerking tot drinkwater is kostbaar en energie-intensief, de in de reststoffen aanwezige voedingsstoffen gaan daarbij verloren. Bij het gebruik van een droogtoilet heeft men geen water nodig en beschermt men zo een waardevolle hulpbron. Door de voorcompostering, die deels in het toilet en later op de composthoop plaatsvindt, verkrijgt men voedingsrijke meststof. Zo ondersteunt men de natuurlijke kringloop en bespaart men tegelijkertijd geld.
Wat zijn de gezondheids- en veiligheidsvoorschriften voor composttoiletten?
Wil men een composttoilet in zijn huis, tuinhuis of tiny house bouwen, dan hoeft men hiervoor geen bouwvergunning aan te vragen, omdat dit toilet niet op het riool wordt aangesloten. Bij de afvoer en het hergebruik moet men erop letten dat men dit alleen op het eigen terrein en op de eigen composthoop verder verwerkt, bijvoorbeeld als meststof. Fecaliën en urine mogen niet in waterlichamen en op openbare terreinen worden geloosd, anders zouden ze in het grondwater sijpelen. Houdt men rekening met deze punten, dan zouden er geen gezondheids- en veiligheidsbezwaren moeten zijn.
Hoeveel water bespaar je met het composttoilet?
Een traditioneel toilet in huis verbruikt per spoelbeurt tussen de 6 en 9 liter water. Als een volwassene het toilet vijf keer per dag gebruikt en daarbij telkens 6 liter verbruikt, komt dat neer op een dagelijks verbruik van 30 liter. Bij twee personen in huis die het toilet vaak gebruiken, stijgt het verbruik dienovereenkomstig naar 60 liter per dag. In tegenstelling hiermee heeft een scheidingstoilet geen vloeistof of chemicaliën nodig. Omgerekend naar een week kan men bij twee personen dus 420 liter besparen.
Hoe vaak moeten composttoiletten worden geleegd?
Afhankelijk van het model en de capaciteit van het opvangreservoir moet het toilet met verschillende tussenpozen worden geleegd. Composttoiletten zijn speciaal ontworpen voor langdurig gebruik, waardoor legen slechts zelden nodig is. Onze OGO Origin, bijvoorbeeld, heeft een reservoir voor vaste stoffen met een capaciteit van 13 liter en kan bij continu gebruik door twee personen ongeveer 2-3 weken lang worden gebruikt, dit komt overeen met ongeveer 20-30 toiletbezoeken. Pas daarna moet het scheidingstoilet worden geleegd en van nieuw strooisel worden voorzien. Bij modellen met een groter reservoir voor vaste stoffen, zoals onze Nature’s Head, die een reservoir voor fecaliën van 26 liter heeft, kan men uitgaan van een gebruiksduur van 4-6 weken of 60-80 gebruiken. Het urinereservoir moet, onafhankelijk van zijn capaciteit, uiterlijk om de drie dagen worden geleegd om onaangename geuren door de urine te voorkomen.
Hoe werkt de ventilatie van het scheidingstoilet in huis?
De ventilatie voor scheidingstoiletten, speciaal composttoiletten, is, ongeacht of het in huis of een tiny house is, zeer eenvoudig. Om de ventilator en het scheidingstoilet correct en geurvrij te laten functioneren, is een stroomaansluiting en een aansluiting voor de afvoerslang nodig. Voor de best mogelijke ventilatie moet de slang voor de afvoer naar buiten worden gelegd. De ventilator, die zich aan de andere kant van het toilet bevindt en van stroom wordt voorzien, zorgt in combinatie met de afvoerslang voor de constante droging van de uitwerpselen en dus voor absolute geurvrijheid. Mocht men niet de mogelijkheid hebben, bijvoorbeeld in een tiny house, om de afvoerslang naar buiten te leggen, dan is er een speciaal filter. Deze bevestigt men aan het einde van de slang, zo is gegarandeerd dat er geen geuren de badkamer in kunnen stromen.